< Terug naar overzicht

Als de school uit is

Stel je bent een woningcorporatie in Zeeland en de gemeente vertelt je dat zij in overleg met een lokale zorgpartij wel kans zien een schoolgebouw te transformeren in een wonen met zorg project waarbij zij er (natuurlijk) van uit gaan dat de corporatie de ontwikkeling wil doen en woningen in eigendom zal houden. Dan krab je je eerst achter de oren en bedenk je hoe je dit gaat aanvliegen. Je kunt dan ook bedenken dat dit wel eens een hele goede NRP Challenge zou kunnen zijn. Dan krijg je namelijk twee dagen lang de denkkracht van 20 cursisten die met jouw opgave aan het werk gaan. Die kans heeft Eric de Ceuster, directeur-bestuurder van Woongoed in Middelburg, met twee handen aangegrepen. 

Het oude gebouw van de scholengemeenschap dateert uit 1975

Wij werden bij hem op kantoor verwelkomd, waar vier werkruimten gereed stonden voor de cursisten. Jan -Willem Smid, manager vastgoed Woongoed, geeft een presentatie over de gemeente, de opgave van de corporatie en de casus. Het oude gebouw van de stedelijke scholengemeenschap dateert uit 1975. Het is een gebouw van vier bouwlagen dat door middel van een gang, wat lokaal bekend staat als de ‘straat’, met de gymzalen en nog wat onderwijsruimten is verbonden. Het staat op een groot leeg terrein en is afgeschermd door een hek. Het staat in de wijk Klarenbeek op heel korte afstand van de vesting. De omliggende bebouwing bestaat uit tweekappers en een recent gebouwd zorgcomplex van Woonzorg NL. Een wat vreemde stedenbouwkundige constellatie. Bij het bezoek aan de gebouwen komen allerlei nostalgische gevoelens van de eigen middelbare schooltijd boven en kan men nauwelijks de verleiding weerstaan om een balletje te gooien in de gymzaal.

‘Straat’ als verbinder van de gebouwen

Eenmaal terug in de werkruimten van Woongoed moet de vraag onderzocht worden: kunnen wij iets met deze bestaande gebouwen voor een woon-zorg functie en hoe kunnen we een waardevolle ontwikkeling bedenken voor deze plek. Dat is in dit geval geen vanzelfsprekendheid! Bij een aantal cursisten moesten ze wel even doorbijten. Maar na veel discussies, tekenen op flipovers, post-its, brainstorms, googlen en schetsen van illustrator Jan Metz, krijgen de plannen vorm. Anderhalve dag na de kennismaking met de casus, presenteren de vier groepen hun resultaten aan Eric de Ceuster en de NRP Academie verbonden hoogleraren Vincent Gruis en Hans de Jonge.

Nieuwe schil en dak

Alle groepen zijn van mening dat het programma voor zorg en de appartementen in de hoogbouw kan worden ondergebracht, mits een deel van het gebouw wordt gesloopt om meer licht in de resterende delen te brengen. Veel groepen plaatsten kanttekeningen bij het plaatsen van de pg-woongroepen op de begane grond. Zij zagen veel meer kans voor voorzieningen op de begane grond en buitenruimten voor dergelijke groepen kunnen ook op de verdieping worden gerealiseerd. Voor iedereen was het duidelijk dat de systeembouw van scholen uit de 70’er jaren goede casco’s en bruikbare ruimten biedt, maar bouwfysisch rampzalige gebouwen oplevert. Dus nieuwe schil en dak. Alle platte daken benutten voor zonnepanelen; iets dat in Zeeland al op grote schaal wordt toegepast. Waar alle groepen zich over verbaasden was de parkeernorm. Ten eerste kon iedereen met eigen ogen zien wat er nu voor overmaat was in het parkeren, ten tweede is er een duidelijke trend gaande van verminderd autogebruik en ten derde levert parkeren geen ruimtelijke kwaliteit op. Dit werd erkend door de corporatie, maar er is een betere onderbouwing nodig om de gemeente hiervan te overtuigen door dit in beeld te brengen.

Verschillende manieren om het proces aan te vliegen

De groepen onderscheiden zich vooral in de wijze waarop het proces is aangevlogen en dat leidt tot accentverschillen. Zo wordt in één groep dieper op de participatie met de omgeving ingegaan omdat dit past in de agenda van de gemeente en de corporatie. Een andere groep heeft heel breed naar potentiële stakeholders gekeken en stuurt aan op energiecoöperaties en Zeeuws miniboeren op het terrein. En weer een andere groep heeft een technische uitwerking gemaakt. Vincent Gruis vindt het bewonderingswaardig dat drie groepen zelfs een eerste doorrekening van hun plan hebben gemaakt. Overigens maakt dat duidelijk dat er veel creativiteit nodig is voor een haalbaar plan. Eric de Ceuster geeft aan verrast te zijn door de stelligheid van alle groepen om de ‘straat’ te behouden en neemt dit zeker mee in de haalbaarheidsstudie die binnenkort start. Ook leuk is de invalshoek van een van de groepen om een aantal oud studenten van deze school, dat zijn er al snel 4000, mee te nemen in de herontwikkeling. Verder brengt Eric de cursisten met de voeten op de klei door aan te geven dat zorg en wonen op dit niveau een erg weinig actieve groep aantrekt en dat men hier een te vrolijk beeld van heeft. Hans de Jonge adviseert de cursisten altijd met realisme te kijken naar de hergebruiksmogelijkheden van gebouwen, sloop van (delen van) gebouwen is altijd een optie die je tegen het licht moet houden. Hij vraagt de cursisten of ze wel beseffen wat ze in hun groepen in heel korte tijd hebben kunnen bereiken. Dat de kern van de NRP Academie is dat je de kracht van de samenwerking van diverse disciplines mag ervaren. Dat als je alle goede elementen van deze plannen bij elkaar brengt, je echt goed bezig bent.

Verdiep je in de context van stedenbouw, programma en cultuur van het gebied

Terugkijkend op mijn elfde NRP Challenge heb ik weer genoten van de energie van de cursisten en hoe ze hebben samengewerkt. Ik adviseer ze bij opgaven als deze zich nog meer te verdiepen in de context van stedenbouw, programma en cultuur van het gebied. Zo ga ik bij elk project waar ik mee start uitgebreid op de locatie rondwandelen, koop ik iets bij een lokale ondernemer, spreek ik terloops een bewoner en loop ik een boekenwinkel binnen. Daar kun je ervaren hoe een stad of dorp zichzelf wil presenteren. Bij de Drukkerij tref ik een hele sjieke glossy met de naam Zeeland aan, met veel aandacht voor de culinaire aard van de Zeeuwen in combinatie met de kust. Maar mijn oog valt ook op het boek van Carolijn Visser met de titel ‘Zeeuws Geluk’. Zij is op uitnodiging van een Zeeuwse zorgorganisatie teruggegaan naar Zeeland, het land van haar jeugd, en heeft met bewoners en hun familie, zorgmedewerkers en vrijwilligers gesproken. En dat had ik nou willen lezen voordat ik met deze opgave was gestart!

 

Door: Erna van Holland, programmanager NRP Academie

middelburg2

middelburg3