< Terug naar overzicht

Het onzichtbare zichtbaar maken

Het is geen gebied met een hoog aaibaarheidsgehalte; Amstel III. Maar we komen al enige jaren op deze locatie en nu kunnen we voor het eerst constateren dat er veel gebeurt. Dat is goed te zien vanaf metro en treinstation Amsterdam Holendrecht. Een oud kantoorgebouw is gesloopt en de bouwkranen staan er al. Het bouwbord toont een ontwikkeling van 1500 wooneenheden in opdracht van investeerder Greystar. De start voor deze transformatie is bijna 10 jaar geleden ingezet door Saskia Beer en de vervolgens opgerichte stichting ZoCity. Op de afsluitende dag van de module Verbinden zijn wij te gast bij het mede door haar toedoen ontwikkelde koffiehuis/restaurant Carte Blanche en geeft zij een rondleiding door het gebied.

Lokale opgave adopoteren en stakeholders organiseren

In aansluiting op de voorbeelden uit de workshop van Cees Anton de Vries, hebben we in Saskia iemand die haar droom heeft gevolgd, tegen alle stromen in, en die daarmee iets unieks op gang heeft gebracht. De urgentie kwam bij haar voort als werkeloze architect in de crisis zo’n 8 jaar geleden en het ongeloof dat er niets gebeurde in het gebied Amstel III. Een gebied met 26.000 werknemers, 120 kantoorgebouwen, 25 financiers, 80 vastgoedeigenaren, 400 bedrijven en 30% leegstand. De gemeente had in 2008 een visie gemaakt, maar deze was niet eens bekend bij de eigenaren van de panden in het gebied. En door de crisis werd de visie van grootschalige sloop en nieuwbouw door middel van een actief grondbeleid ter zijde geschoven. Saskia bedacht op deze locatie om de lokale opgave te adopteren en de stakeholders te organiseren. Dankzij een subsidie kon zij halverwege 2010 van start. Zij geeft nu toe als een architect te zijn gestart door het gebied op die manier te verkennen. Dat resulteerde in een ontwerp voor een paviljoen wat een ontmoetingsplek moest gaan worden. Vervolgens ging ze de boer op om de financiën hiervoor bijeen te krijgen. En dat was toch lastiger dan zij dacht. Maar wat haar rondgang langs eigenaren en ondernemers bracht, is dat zij merkte dat niemand elkaar en elkaas vraag en aanbod kende. Het plan voor het paviljoen gooide ze overboord en ze startte met het realiseren van de grote droom voor de toekomst van Amstel III. De grote droom kreeg de naam Glamourmanifest. Met uitgangspunten als: ‘harde werkers verdienen champagne op een regenachtige maandagochtend’ en ‘poëzie naast jaarrekening’ startte zij met een vrijdagmiddagborrel in het gebouw waar we nu met de NRP Academie ook zijn. Naast deze continuïteit waren er kleine acties. Zij ging met aantal vrijwilligers champagne uitdelen bij het (metro)station om mensen hierop te wijzen. Partijen bloembollen die bij de kweker waren overgebleven, werden geplant. Een dichter kon je bij het station plotseling toespreken. Met deze vrolijkheid werd het fundament van de toekomst Amstel III gelegd dat uiteindelijk uitgroeide tot een Facebook community van 2200 mensen. En dat allemaal dankzij één persoon! 

Digitaal platform Transformcity

De subsidie raakte op en het was tijd voor een ander verdienmodel. Nu de community er ook echt was, bleek het goed om lidmaatschappen aan te bieden vanaf € 1.000,- per jaar. De eerste lidmaatschappen verkochten goed, maar ook dit blijkt lastiger dan verwacht. Intussen groeide het netwerk wel en groeide deze uit en nam inmiddels de gemeente ook eraan deel. Het gebouw waar Saskia met ZO!City (zoals de naam nu luidde) kantoor hield, werd een neutrale plek waar over de inhoud werd gesproken. Saskia kreeg eind 2013 de opdracht van de gemeente Amsterdam om de inspraak op het nieuwe bestemmingsplan te organiseren. In 2015 werd dit een opdracht om de co-creatie voor de visievorming op te zetten. Dat bleek toch echt nodig nu na de crisis allerlei partijen een toekomst zagen voor dit gebied en projectontwikkelaars met allerlei ideeën kwamen. 

Saskia bereikte het punt waarin zij zelf een zwakke schakel werd bij de transformatie. Alle informatie liep via haar, waardoor het ook heel kwetsbaar was geworden. Er moest iets zijn om de gezamenlijke eigenschap te organiseren. Dat werd het digitaal platform Transformcity. Een online omgeving voor collectieven met kaarten, informatie over eigendom, gebruik en plannen. Langs een aantal thema’s kan het gebied op deze wijze snel worden verkend. Zij geeft een zestal leerpunten weer uit haar leerschool Amstel III, waar de cursisten zelf mee verder kunnen. 

Olifantenpaadje is 'Olifantenpark' geworden

Ondertussen gaan de acties in het gebied gewoon door. Zo is het olifantenpaadje van het (metro)station naar de wijk ondertussen verhard en heet het park nu ‘Olifantenpark’. En het idee voor het paviljoen kwam terug. Met crowdfunding werd hiervoor het geld opgehaald. Een groot aantal partijen droeg bij in natura, met bijvoorbeeld een verwarmingsketel. Het geld is niet alleen bedoeld voor de bouw van het paviljoen maar ook voor de programmering. De onderneming van ZO!City is nu in handen van een stichting en Saskia concentreert zich op het doorontwikkelen van Transformcity. 

Via anderen energie en inspiratie vinden

De middag werd gevuld met de presentaties die de groepen hadden gemaakt over de aanpak hoe de stakeholders te verbinden bij de casus die ze bij de kop hadden gepakt. Cees Anton de Vries en Saskia Beer vormden de jury. Het was lastig voor de cursisten om de opdracht goed beet te pakken omdat niet naar een concreet resultaat werd gevraagd. Er waren goede presentaties en zelfs een toneelstuk waarbij men zich goed in de verschillende stakeholders had ingeleefd. Het was de bedoeling dat iedereen ging ervaren wat het was om je echt te verbinden met stakeholders van een project en te zien wat het ze bracht. Dat je via anderen inspiratie en energie vindt, waardoor je project als vanzelf vooruit gaat. Aan het enthousiasme tijdens de presentaties was te zien dat dit bij het merendeel van de cursisten was gelukt.

amstel2019_2