< Terug naar overzicht

Geen mooier thema dan verduurzamen tijdens corona virus

Prof. Andy van den Dobbelsteen heeft uitgerekend wat de CO-emissie is van TU Delft. Daarbij zijn de gebouwen in beeld gebracht maar ook het reizen van de medewerkers en de studenten. Het coronavirus helpt de NRP Academie een handje het verkleinen van de CO-emissie bij de derde dag van de module Verduurzamen. Zowel docenten, als cursisten en begeleiders werken vandaag vanuit huis voor de NRP Academie. Geen inspirerende locatie en geen echt onderling contact; dat is de prijs die we daarvoor betalen. 

 

Maar we maken in ieder geval een start. En starten is wat we volgens Andy ook snel moeten doen. Met een pakkende film ‘Energieslaven’ wordt in beeld gebracht hoeveel roeiers voluit moeten roeien om onze energievraag in de woning bij te houden. Eerlijk gezegd, schrik je daar wel van. Waar je ook van schrikt, is hoe hoog de nood nu eigenlijk is als je kijkt naar CO2  uitstoot. Alle argumenten die dit weerspreekt, heeft Andy al lang gehoord. Maar wetenschappelijk is goed te onderbouwen dat we nu voor grote opgaven staan. Hij helpt je om dat goed te kunnen visualiseren. Je moet je realiseren dat elke woning in Nederland een bos ter grootte van een voetbalveld zou moeten hebben ter compensatie van de CO2 uitstoot. Je hoeft geen rekenwonder te zijn om te weten dat dit niet lukt. We moeten nu van de kant om de klimaatdoelen van Parijs te gaan halen en dat is waarschijnlijk niet eens genoeg. 

 

TU Delft heeft op verschillende terreinen onderzoek gedaan om de klimaatdoelen te halen. Bijvoorbeeld wat je kunt doen op het gebied van de bestaande voorraad woningen. Studenten van Andy doen mee met de Solar Decathlon Europa, een competitie voor teams voor het verduurzamen van bestaand vastgoed. In 2015 betrof dit een vraag voor de bestaande grondgebonden woningen en in 2019 voor appartementen (in een bestaand gebouw). De concepten worden op een gezamenlijk terrein gerealiseerd en tentoongesteld. Pręt-a-loger is de inzending voor de grondgebonden woning uit de jaren ’60. Via vier stappen is aan de opgave gewerkt:

  1. Onderzoek de lokale karakteristieken 
  2. Reduceer de energievraag met bouwkundige maatregelen
  3. Hergebruik alle reststromen in het huis
  4. Produceer energie waar dat kan. 

Hier maar een paar van de ingrepen: verschillende maatregelen per gevel, afhankelijk van de oriëntatie. Isoleren op de koude kant en een kas realiseren op de warme kant. Berg het regenwater, sla het op onder het gebouw en maak je eigen warmte-koude opslag. 

Voor de inzending voor 2019 is MOR ontwikkeld: Modular Office Renovation. Een hap uit een van de Marconi torens in Rotterdam (nu beter bekend als Lee Towers) is als woongebouw ingericht. PV -evelpanelen zijn toegepast en wat blijkt: de productie per paneel is lager dan op het dak, maar door plaatsing op drie gevels en een betere benutting van voor- en naseizoen levert de gevel voldoende energie om deze investering terug te verdienen. De indeling van de verdieping is modulair en kan zelfs door de dag of seizoenen heen worden aangepast. Deze woning sluit aan bij de behoefte van de huidig woningzoekenden: weinig eigendom en veel gezamenlijk gebruik. Deze inzending is nu commercieel haalbaar en heeft vele prijzen gewonnen. De boodschap van Andy is: blijf onderzoeken, blijf experimenteren maar doe het ook gewoon. Elke stap is er een in de goede richting. 

 

Sjoerd Klein Velderman is de tweede spreker deze ochtend. Na jaren bij BAM te hebben gewerkt, is hij 6 jaar geleden gestart met een eigen adviesbureau Endule om partijen te ondersteunen bij de energietransitie van de bestaande voorraad. Wat hem verbaast, is hoe langzaam we werken aan deze opgave. Dat komt omdat de opgave wordt benaderd als een verbetering van bestaande processen. Op die wijze gaan we het niet redden volgens Sjoerd. Als we 1000 woningen per dag renoveren, dan moeten we nog 30 jaar op deze manier verder. Er is een grote variatie in de bestaande bebouwing en we maken telkens maatpakken. Hij heeft het ‘the hard way’ geleerd. Prachtig technisch renovatieplan gemaakt waar de mensen niet op zaten te wachten. Het project ging niet door. 

 

Aanhaken bij de Stroomversnelling. Die richtte zich in eerste instantie op het ontwikkelen van componenten die als een trein langs de projecten zou trekken om woningen te renoveren. Nog altijd kwam het niet vlot op gang. Als je kijkt naar de Wederopbouw, dan waren we in staat om 120.000 woningen per jaar te realiseren. Hoe kon dat? Omdat er systeembouw ontstond. Denk aan de ERA flats, de Vaneg woningen, de woningen van Intervam. De componenten werden in de fabrieken gemaakt en de woningen konden op de bouw door een klein aantal mensen in elkaar worden geassembleerd. Maar in de jaren ’70 sloten de fabrieken. Als we nu Wederopbouw 2.0 gaan opzetten?

 

Voor Sjoerd leidde dit tot het opzetten van Factory Zero, reinventing the building industry. Hij stelde drie randvoorwaarden:

  1. Tenminste 21C binnentemperatuur realiseren
  2. 40 minuten warm tapwater per dag 
  3. Aantoonbaar beter binnenklimaat. 

Binnen zes maanden stonden de eerste ideeën op papier. Er werd een prototype gebouwd die als test werd neergezet bij de B&B naast zijn eigen huis. Daar werd veel van geleerd. Het prototype werd doorontwikkeld met studenten van de Hogeschool Utrecht. Een eerste project (wel nieuwbouw) was een mooie testcase: een grote kast buiten het huis met alle benodigde installaties. Bewoners tevreden, professionals vonden het er niet uitzien. Dus doorontwikkelen: kleiner formaat, mogelijkheden onderzoeken om het op zolders te installeren etc. Steeds de focus op: hoe kunnen we snelheid brengen in het groot aantal te renoveren woningen. De productielijn werd verbeterd, minder handen nodig en men haalde een productie van 30 modules per week. Het aandeel arbeid in de totaalkosten van de module 3% (versus 25% traditioneel).Hoge bewonerstevredenheid: alles is goed te monitoren, geeft helder inzicht in verbruik en binnen 2 uur is de hele installatie gereed. Maar Sjoerd is niet klaar. Hij vraagt om goed naar andere ontwikkelingen te kijken die ook weer een positieve invloed kunnen hebben in de toekomst: 3D printen, virtual reality. 2020 mag wel het jaar zijn van de energietransitie, maar dan zijn we er nog lang niet.

 

Dat blijft goed hangen bij de cursisten. Die gaan in de middag verder met hun casussen en mogen daarvoor de hulp inroepen van een aantal experts, te weten Bas van de Griendt (NRP Circulair), Marc Hopman (croonwolterendros), Cor Brabander (alumnus, ABT) en Mischa Andjelic (IMd). Er is werk aan de winkel. 

MOR